چرا همیشه جذب آدم‌هایی می‌شویم که آخرش اذیتمان می‌کنند؟
تا حالا شده بعد از تمام شدن یک رابطه با خودت بگی:
«چرا من همیشه جذب آدم‌های اشتباه می‌شم؟»
شاید جالب باشد بدانید که گاهی انتخاب‌های عاطفی ما آن‌قدرها هم تصادفی نیستند. ممکن است چند بار وارد رابطه‌هایی شویم که با وجود تفاوت آدم‌ها، یک الگوی مشابه در آن‌ها تکرار می‌شود؛ مثلاً همیشه طرف مقابل سرد است، زیاد توجه نمی‌کند، کنترل‌گر است یا مدام ما را در بلاتکلیفی نگه می‌دارد.
بعد از هر رابطه هم با خودمان می‌گوییم:
«این یکی هم مثل قبلی شد!»
اما سؤال مهم‌تر این است:
چرا این الگو دوباره و دوباره تکرار می‌شود؟
چرا جذب آدم‌های مشابه می‌شویم؟
یکی از مفاهیمی که می‌تواند به ما در فهم این موضوع کمک کند، طرحواره‌ها است.
طرحواره‌ها الگوهای عمیق فکری و هیجانی هستند که در طول زندگی شکل می‌گیرند و می‌توانند روی نگاه ما به خودمان، دیگران و روابط عاطفی تأثیر بگذارند.
این الگوها معمولاً از تجربه‌های مهم زندگی، مخصوصاً تجربه‌های دوران کودکی و نوجوانی، تأثیر می‌پذیرند.
برای مثال، کودکی را تصور کنید که بارها احساس کرده به اندازه کافی مورد توجه قرار نمی‌گیرد یا محبت والدینش قابل پیش‌بینی نیست.
ممکن است این فرد در بزرگسالی نسبت به رابطه‌هایی که در آن‌ها کمی فاصله، ابهام یا بی‌توجهی وجود دارد، حساس‌تر شود.
حتی ممکن است رابطه‌ای که از نظر منطقی سالم است، برای او در ابتدا چندان هیجان‌انگیز نباشد.
در مقابل، فردی که گاهی به او توجه می‌شود و گاهی نادیده گرفته می‌شود، ممکن است احساسات بسیار شدیدی را تجربه کند.
چرا رابطه سالم گاهی برایمان کسل‌کننده به نظر می‌رسد؟
این قسمت کمی عجیب است.
گاهی ما «آرامش» را با «بی‌هیجانی» اشتباه می‌گیریم.
وقتی فردی با ما محترمانه رفتار می‌کند، قابل اعتماد است، احساساتش را شفاف بیان می‌کند و در رابطه ثبات دارد، ممکن است بگوییم:
«نمی‌دونم چرا، ولی یه چیزی توی این رابطه کمه.»
اما وقتی فردی سرد و گرم می‌شود، یک روز خیلی نزدیک است و روز دیگر فاصله می‌گیرد، ممکن است اضطراب، انتظار و هیجان زیادی را تجربه کنیم.
و گاهی این احساس شدید را با عشق شدید اشتباه می‌گیریم.
در حالی که شدت احساس همیشه به معنی سالم بودن رابطه نیست.
یک مثال ساده
فرض کنید شخصی به پیام شما جواب نمی‌دهد.
یک نفر ممکن است با خودش بگوید:
«احتمالاً سرش شلوغه، بعداً جواب می‌ده.»
اما فرد دیگری ممکن است سریع وارد چرخه‌ای از افکار شود:
«چرا جواب نداد؟»
«نکنه از دستم ناراحته؟»
«نکنه دیگه منو نمی‌خواد؟»
«شاید رابطه‌مون براش مهم نیست.»
در این حالت، یک اتفاق ساده می‌تواند احساسات شدیدی را فعال کند.
اگر این الگو بارها در روابط مختلف تکرار شود، ارزش دارد که کمی عمیق‌تر به آن نگاه کنیم.
آیا یعنی خودمان مقصر انتخاب‌های اشتباه هستیم؟
نه.
شناخت طرحواره‌ها قرار نیست تبدیل شود به سرزنش خودمان.
اتفاقاً هدف برعکس است.
وقتی بفهمیم چه الگوهایی روی انتخاب‌ها و واکنش‌های ما تأثیر می‌گذارند، می‌توانیم آگاهانه‌تر تصمیم بگیریم.
به جای اینکه بگوییم:
«من همیشه آدم اشتباه را انتخاب می‌کنم.»
می‌توانیم بپرسیم:
«چه چیزی در این آدم برای من آشناست؟»
یا:
«چرا وقتی طرف مقابلم به من توجه نمی‌کند، بیشتر درگیرش می‌شوم؟»
یا حتی:
«آیا چیزی که من اسمش را عشق گذاشته‌ام، واقعاً عشق است یا ترکیبی از اضطراب، ترس از دست دادن و نیاز به تأیید؟»
این سؤال‌ها می‌توانند مسیر متفاوتی برای شناخت خودمان ایجاد کنند.
چطور الگوهای تکراری روابطمان را پیدا کنیم؟
یک تمرین ساده انجام دهید.
روابط مهم گذشته‌تان را روی کاغذ بنویسید و برای هرکدام به این سؤال‌ها جواب دهید:
- طرف مقابل چه ویژگی‌هایی داشت؟
- رابطه معمولاً چطور شروع شد؟
- چه زمانی احساس ناامنی می‌کردید؟
- بیشتر از چه چیزی می‌ترسیدید؟
- وقتی طرف مقابل فاصله می‌گرفت، چه واکنشی نشان می‌دادید؟
- رابطه معمولاً به چه دلیلی تمام شد؟
- چه چیزی در رابطه‌های مختلف تکرار شده است؟
حالا به جواب‌ها نگاه کنید.
ممکن است متوجه شوید چیزی بیشتر از آنچه فکر می‌کردید تکرار شده است.
شاید آدم‌ها متفاوت بوده‌اند، اما احساسی که در شما ایجاد می‌کردند مشابه بوده است.
تغییر از جایی شروع می‌شود که الگو را ببینیم
تا وقتی یک الگو را نمی‌بینیم، ممکن است تصور کنیم اتفاقات مختلف زندگی کاملاً تصادفی هستند.
اما وقتی متوجه می‌شویم یک الگوی مشابه بارها تکرار شده، می‌توانیم درباره آن کنجکاوتر شویم.
شناخت طرحواره‌ها به این معنی نیست که از این به بعد هیچ انتخاب اشتباهی نخواهیم داشت.
بلکه کمک می‌کند قبل از اینکه وارد یک رابطه شویم، فقط نپرسیم:
«چقدر دوستش دارم؟»
بلکه سؤال‌های دیگری هم بپرسیم:
«کنار این آدم چه احساسی دارم؟»
«آیا می‌توانم خود واقعی‌ام باشم؟»
«آیا در این رابطه احترام و امنیت وجود دارد؟»
«آیا این رابطه نیازهای سالم من را پاسخ می‌دهد؟»
و مهم‌تر از همه:
«آیا دارم یک الگوی قدیمی را دوباره زندگی می‌کنم؟»
گاهی شناخت همین الگوها می‌تواند شروع یک تغییر بزرگ در روابط عاطفی ما باشد.
---
اگر در روابط عاطفی‌تان با الگوهای تکراری مواجه هستید
اگر احساس می‌کنید در انتخاب شریک عاطفی، وابستگی، ترس از طرد شدن، احساس دوست‌داشتنی نبودن یا روابط تکرارشونده با مشکل مواجه هستید، دریافت کمک تخصصی می‌تواند به شناخت بهتر این الگوها کمک کند.
📞 دریافت مشاوره تلفنی
🏢 دریافت مشاوره حضوری
---
🎓 دوره آموزشی طرحواره‌درمانی
اگر می‌خواهید درباره طرحواره‌ها، نحوه شکل‌گیری آن‌ها، تأثیرشان بر روابط و روش‌های مواجهه با الگوهای ناسالم بیشتر یاد بگیرید، می‌توانید در دوره آموزشی طرحواره‌درمانی شرکت کنید.
📲 دریافت دوره در تلگرام
🟠 دریافت دوره در روبیکا
@psych26630
دیدگاه خود را بنویسید